แบบประเมินอาการต่อมลูกหมากระดับสากล (International Prostate Symptom Score: IPSS)

อัปเดตล่าสุด: 18 พฤษภาคม 2026

• เฟสบุ๊ค
• อินสตาแกรม
• เวิร์ดเพรส
• เทเลแกรม
• WhatsApp
• ลิงค์อิน
• จดหมาย

ในบทความนี้ ผมจะมาแนะนำแบบสอบถามที่ออกแบบมาอย่างดีสำหรับการประเมินอาการของโรคต่อมลูกหมาก หรือที่เรียกว่า IPSS (International Prostate Symptom Score) โรคต่อมลูกหมากเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในสุภาพบุรุษที่มีอายุมากกว่า 50 ปี ซึ่งภาวะนี้ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างมาก โดยศัลยแพทย์ยูโรวิทยาจำเป็นต้องดำเนินการตรวจประเมินที่สำคัญอย่างครบถ้วน เช่น การซักประวัติ การตรวจร่างกาย และการตรวจวินิจฉัยอื่น ๆ ที่เหมาะสม

• ศูนย์โรคทางเดินปัสสาวะ โรงพยาบาลกรุงเทพ ทำนัด Online 02-310-3009 bhquro@bdms.co.th
• โรงพยาบาลสมิติเวชศรีราชา ชลบุรี 088-022-1445

ชื่อผู้ป่วย	______________________________________
วันที่ทำแบบสอบถาม	______________________________________
วันเกิด	______________________________________

แบบประเมินอาการต่อมลูกหมากระดับสากล (IPSS) จะสอบถามเกี่ยวกับอาการทางระบบปัสสาวะของท่านในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา กรุณาตอบคำถามแต่ละข้อตามความเป็นจริงและให้ชัดเจนที่สุดเท่าที่จะทำได้

แบบประเมินอาการต่อมลูกหมากระดับสากล (International Prostate Symptom Score: IPSS)

1. ปัสสาวะไม่สุด ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ท่านมีความรู้สึกว่าปัสสาวะไม่สุด (ปัสสาวะไม่หมดกระเพาะปัสสาวะ) บ่อยเพียงใด?

ก. ไม่เลย

ข. มีอาการน้อยกว่า 20% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ค. มีอาการน้อยกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ง. มีอาการประมาณ 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

จ. มีอาการมากกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ฉ. เกือบทุกครั้ง / เกือบตลอดเวลา

2. ปัสสาวะบ่อย ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ท่านต้องปัสสาวะซ้ำอีกภายในเวลาน้อยกว่า 2 ชั่วโมงหลังจากปัสสาวะครั้งก่อน บ่อยเพียงใด?

ก. ไม่เลย

ข. มีอาการน้อยกว่า 20% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ค. มีอาการน้อยกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ง. มีอาการประมาณ 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

จ. มีอาการมากกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ฉ. เกือบทุกครั้ง / เกือบตลอดเวลา

3. ปัสสาวะสะดุด (ขาดเป็นช่วง) ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ท่านมีอาการปัสสาวะหยุดแล้วไหลใหม่สลับกันหลายครั้งในการปัสสาวะแต่ละครั้ง บ่อยเพียงใด?

ก. ไม่เลย

ข. มีอาการน้อยกว่า 20% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ค. มีอาการน้อยกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ง. มีอาการประมาณ 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

จ. มีอาการมากกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ฉ. เกือบทุกครั้ง / เกือบตลอดเวลา

4. ปวดปัสสาวะกลั้นไม่อยู่ ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ท่านรู้สึกว่ากลั้นปัสสาวะได้ยากเมื่อปวด บ่อยเพียงใด?

ก. ไม่เลย

ข. มีอาการน้อยกว่า 20% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ค. มีอาการน้อยกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ง. มีอาการประมาณ 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

จ. มีอาการมากกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ฉ. เกือบทุกครั้ง / เกือบตลอดเวลา

5. ปัสสาวะไหลไม่แรง ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ท่านมีอาการลำปัสสาวะไหลอ่อนหรือไหลเบาขณะปัสสาวะ บ่อยเพียงใด?

ก. ไม่เลย

ข. มีอาการน้อยกว่า 20% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ค. มีอาการน้อยกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ง. มีอาการประมาณ 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

จ. มีอาการมากกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ฉ. เกือบทุกครั้ง / เกือบตลอดเวลา

6. ต้องเบ่งปัสสาวะ ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ท่านต้องออกแรงเบ่งเพื่อเริ่มปัสสาวะ บ่อยเพียงใด?

ก. ไม่เลย

ข. มีอาการน้อยกว่า 20% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ค. มีอาการน้อยกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ง. มีอาการประมาณ 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

จ. มีอาการมากกว่า 50% ของครั้งที่ปัสสาวะ

ฉ. เกือบทุกครั้ง / เกือบตลอดเวลา

7. ปัสสาวะกลางคืน ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา โดยทั่วไปท่านต้องลุกขึ้นมาปัสสาวะในตอนกลางคืนตั้งแต่เข้านอนจนถึงตื่นนอนตอนเช้า กี่ครั้ง?

ก. ไม่มี

ข. 1 ครั้ง

ค. 2 ครั้ง

ง. 3 ครั้ง

จ. 4 ครั้ง

ฉ. 5 ครั้ง

เมื่อตอบคำถามครบทั้ง 7 ข้อแล้ว เราจะสามารถนำมาคำนวณเป็นคะแนนแบบประเมินอาการต่อมลูกหมากระดับสากล (IPSS) ซึ่งแบ่งระดับความรุนแรงออกเป็น 3 กลุ่ม ดังนี้

• 1 – 7 : อาการไม่รุนแรง
• 8 – 19 : อาการปานกลาง
• 20 – 35 : อาการรุนแรง

คำถามคุณภาพชีวิต หากท่านต้องใช้ชีวิตที่เหลืออยู่ โดยมีอาการทางระบบปัสสาวะเป็นเช่นนี้ไปตลอด ท่านจะรู้สึกอย่างไร?

ก.	พอใจมากที่สุด
ข.	พอใจมาก
ค.	พอใจ
ง.	เฉยๆ
จ.	ไม่พอใจ
ฉ	ไม่มีความสุข
ช.	รู้สึกย่ำแย่

ทั้งหมดนี้คือเนื้อหาเกี่ยวกับแบบประเมินอาการต่อมลูกหมากระดับสากล (IPSS) ท่านสามารถเยี่ยมชมเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของผมได้ที่ ที่นี่.

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ IPSS

แบบประเมินอาการต่อมลูกหมากระดับสากล (IPSS) คืออะไร?

IPSS เป็นแบบสอบถาม 7 ข้อที่ผ่านการตรวจสอบความถูกต้องแล้ว ซึ่งศัลยแพทย์ยูโรวิทยาใช้ประเมินความรุนแรงของอาการทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง (LUTS) ที่เกี่ยวข้องกับโรคต่อมลูกหมาก โดยประเมินอาการต่าง ๆ ในช่วง 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ได้แก่ ปัสสาวะไม่สุด ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะสะดุดขาดเป็นช่วง ปวดปัสสาวะกลั้นไม่อยู่ ลำปัสสาวะอ่อน ต้องเบ่งปัสสาวะ และปัสสาวะกลางคืน คะแนนรวมมีค่าตั้งแต่ 0 ถึง 35 แบ่งระดับความรุนแรงของอาการออกเป็น ระดับเล็กน้อย (1–7) ระดับปานกลาง (8–19) และระดับรุนแรง (20–35) นอกจากนี้ แบบสอบถามยังมีคำถามเกี่ยวกับคุณภาพชีวิตแยกอีกหนึ่งข้อด้วย

การแปลผลคะแนน IPSS ทำอย่างไร?

คำถามเกี่ยวกับอาการทั้ง 7 ข้อ แต่ละข้อจะให้คะแนนตั้งแต่ 0 (ไม่มีอาการเลย) ไปจนถึง 5 (เกือบทุกครั้ง) รวมคะแนนสูงสุดได้ 35 คะแนน โดยคะแนนรวม 1–7 บ่งชี้ว่ามีอาการระดับเล็กน้อย คะแนน 8–19 บ่งชี้ว่ามีอาการระดับปานกลาง และคะแนน 20–35 บ่งชี้ว่ามีอาการระดับรุนแรง ส่วนคำถามเกี่ยวกับคุณภาพชีวิตจะคิดคะแนนแยกต่างหาก ตั้งแต่ 0 (พอใจมาก) ไปจนถึง 6 (รู้สึกแย่มาก) ซึ่งช่วยให้ศัลยแพทย์ยูโรวิทยาเข้าใจว่าอาการทางระบบปัสสาวะส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วยมากเพียงใด และเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจเลือกแนวทางการรักษา

เหตุใดแบบประเมิน IPSS จึงมีความสำคัญต่อการดูแลรักษาโรคต่อมลูกหมาก?

แบบประเมิน IPSS ช่วยวัดอาการทางระบบปัสสาวะได้อย่างเป็นรูปธรรมและเป็นมาตรฐานเดียวกัน ซึ่งช่วยให้ศัลยแพทย์ยูโรวิทยาสามารถติดตามการดำเนินของโรค เปรียบเทียบความรุนแรงของอาการก่อนและหลังการรักษา และใช้ประกอบการตัดสินใจเลือกแนวทางการรักษาได้ ผู้ป่วยที่มีคะแนนในระดับเล็กน้อยอาจใช้วิธีเฝ้าติดตามอาการโดยยังไม่ต้องรักษา ในขณะที่ผู้ป่วยที่มีคะแนนระดับปานกลางถึงรุนแรงมักจะได้รับการพิจารณาให้ใช้ยาหรือการรักษาด้วยหัตถการ ทั้งนี้ IPSS ถือเป็นเครื่องมือหลักในการดูแลรักษาภาวะต่อมลูกหมากโต (BPH)

หากคะแนน IPSS ของคุณอยู่ในระดับปานกลางถึงรุนแรง หรืออาการทางระบบปัสสาวะกำลังส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของคุณ นพ.สรวีร์ วีระโสภณ (หมอปอม) ให้บริการปรึกษาเฉพาะทางที่โรงพยาบาลกรุงเทพสำนักงานใหญ่ นัดหมายปรึกษาแพทย์.

ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: เนื้อหานี้เขียนและตรวจสอบโดย นพ.สรวีร์ วีระโสภณ ศัลยแพทย์ยูโรวิทยา โรงพยาบาลกรุงเทพ สำนักงานใหญ่ เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ทางการศึกษาเท่านั้น และไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ กรุณาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพที่มีคุณสมบัติเหมาะสมก่อนเริ่มการรักษาใดๆ เสมอ